Лексикологија – вовед

Лексикологија е дел од лингвистиката што го проучува составот на зборовите на еден јазик. Таа се дели на повеќе поддисциплини:

1. Семантика (за значењето);
2. Етимологија (за потеклото);
3. Лексикографија (за речниците);
4. Фразеологија (наука за постојани зборовни состави – фразеологизми).

ЗБОРОТ има своја форма и содржина, што значи своја граматичка и своја лексичка страна. Лексикологијата се занимава со лексичката, односно содржинската страна на зборот.
Да го земеме за пример зборот м а с а. Според формата, тој збор е

Повеќе >>

Лексички значења на зборовите

Лексички значења на зборовите

 

Според лексичките значења, зборовите се делат на:

1. Синоними – зборови со различна форма, а приближно исто значење.
На пр. : основа, база, темел, подлога.

2. Хомоними – зборови со иста форма, а различно значење.
На пр.: блок – за цртање, станбен, сојуз, парче од нешто.

3. Антоними – зборови со спротивно значење.
На пр.: ден – ноќ, дебел – слаб.

4. Пароними – зборови слични по изговор или пишување, а различни по значење.
На … Повеќе >>

Лексиката според потеклото

Лексиката според потеклото може да биде:

1. Домашна, изворна (своја) – зборови кои исконски постојат во нашиот јазик и потекнуваат од прасловенскиот, старословенскиот, црковнословенскиот, па преку народниот навлегле во литературниот јазик. Овие зборови ја сочинуваат основата на јазикот и се во најголем број.
На пр.:мајка, татко…,еден, два…, гора, планина, река, езеро…, рака, нога…

2. Странска (туѓа) – овие зборови навлегуваат или директно од странскиот јазик или посредно (преку трет јазик).

а) Интернационализми – зборови што се употребуваат во многу светски

Повеќе >>

Лексиката според сферата на употреба

Лексиката според сферата на употреба

Според сферата на употреба зборовите ги делиме на: општонародна лексика, дијалектна, професионална, терминолошка и жаргонска.

1. Општонародната лексика ја сочинува основата на зборовниот состав.
Разликуваме:
а) разговорна лексика – зборови кои се употребуваат во усната форма на стандардниот (литературниот) јазик. При говорот не се нарушува нормата, но звучи неофицијално, неприсилено.
б) книжна лексика – основата на писмената форма на јазикот. Ја употребуваат писателите со свесен избор на зборови за создавање на уметничко дело.
в) поетска … Повеќе >>

Лексиката според процесот на обновата

Лексиката, односно зборовите, се разгледуваат и според процесот на обновата. Како тие се менувале или заменувале со други зборови.
Според историскиот развиток, односно според процесот на обновата, зборовите се делат на:
1. Историзми се зборови што се употребувале во минатото, а предметите и појавите кои ги означувале денес повеќе не постојат. Ваквата лексика ја употребуваме ако зборуваме (пишуваме) за минатото во кое биле актуелни (На пр.: вилает, чорбаџија…)
2. Архаизми се застарени зборови кои под влијание на современите синоними … Повеќе >>