Морфологија е дел од науката за јазикот (лингвистиката).
Таа се занимава со проучувањето на формите на зборовите, нивното образување и нивното граматичко значење.
Морфологијата се занимава само со надворешната форма на зборовите – нивната градба и поделбата во групи според граматичките својства.

Морфеми се делови од зборот со лексичко или граматичко значење. Зборовите имаат коренски и афиксални морфеми (афикси).

Разликуваме повеќе видови афикси.

А. изведбени (зборообразувачки) морфеми:
а) префикс (претставка) – влегува во составот на основата и се наоѓа пред коренот;
б) суфикс (наставка) – се наоѓа зад коренот, а пред флексијата;
в) интерфикс – се наоѓа меѓу две коренски морфеми.

Б. граматичка (формообразувачка) морфема:
г) флексија – се наоѓа на крајот од формата на зборот (ја означува промена на род, број, лице, вид итн.)

Минато неопределено време (перфект)

Минато неопределено време е сложена глаголска форма образувана со помошниот глагол сум.

Ова време означува дејство кое е вршено или завршено во минатото, без притоа да се побудува претстава за одреден момент кога се одвивало.

Формите на минато неопределено време служат за директно кажување или за прекажување на минати глаголски дејства.

Се образува од помошниот глагол сум во сегашно време и глаголската л-форма (сум читал).

Во зависност од видот на глаголот, несвршен или свршен, разликуваме:

 

Минато неопределено несвршено време
Повеќе >>

Минато определено свршено време (аорист)

Минато определено свршено време е проста глаголска форма. Со него се искажува глаголско дејство кое се извршило во минатото во присуство на лицето што зборува.

Се образува од свршени глаголи.

Минато определено свршено време се образува од општиот дел на глаголот, основниот вокал и наставките:

На пример:

Глагол од а-група

Глагол од и-група

Глагол од е-група

Во примерите се издвоени: општиот дел (коренот), основниот вокал и наставките.

  • Кај глаголите од и- и е-група чиј општ дел завршува на
Повеќе >>

Минато определено несвршено време (имперфект)

Минато определено несвршено време е проста глаголска форма. Означува глаголско дејство што се вршело во минатото во присуство на лицето кое зборува.

Се образува од несвршени глаголи.

Минато определено несвршено време се образува од општиот дел на глаголот, основниот вокал и наставките:

 

На пример:

глагол од а-група

Глагол од и-група

  • Во примерот забележуваме дека кај глаголите од и-група (носи) основниот вокал и преминува во е.

Глагол од е-група

  • Кај глаголите од и- и е-група чиј општ
Повеќе >>

Заповеден начин (императив)

Заповеден начин е проста глаголска форма.

Со заповедниот начин се искажува желбен или заповеден однос кон глаголското дејство.

Заповедниот начин има форми само за второ лице еднина и множина. Се образува со наставките:

 

Во зависност од глаголската група или општиот дел на кој завршува глаголот заповедниот начин се образува со едните или другите наставки:

  • Наставките -ј; -јте ги добиваат глаголите од а-група и глаголите од и- и е-група чиј општ дел завршува на самогласка (стои, пие). Кај глаголите
Повеќе >>

Можен начин (потенцијал)

Можен начин е сложена глаголска форма. Со него се искажува глаголско дејство за кое се претполага дека е можно да се изврши под некој услов.

Има една форма за еднина и една форма за множина. Од сите временски и начински форми, можниот начин има најупростена форма.

Се образува со честичката би и глаголската л-форма.

На пример:

  • Бидејќи формите за сите три лица се исти, лицето се определува со лична заменка, со предметот или на некој поинаков начин.
    На пример: Кога
Повеќе >>