Подмет

Втор главен реченичен член е подмет.
Прирокот секогаш оди со подметот, односно во секоја проста реченица освен прирок има и подмет. Тој не мора да биде изразен во реченицата, но го откриваме во формата на глаголот или од контекстот.
Најлесно подметот го откриваме со прашањето: КОЈ?
Подметот може да биде:
  1. вршител на дејство; пр.: Марија чита.
  1. предизвикувач на дејството; пр.: Бомбата ја разурна куќата.
  1. носител на психофизичка особина; пр.: Марија почувствува страв.
  1. носител на
Повеќе >>

Согласување меѓу подметот и прирокот

Согласување е приспособување меѓу зборовите во реченицата. Подметот и прирокот се согласуваат по род, број и лице.
  1. Согласување по лице.
Прирокот се јавува во она лице што му одговара на лицето на подметот.
Пр.: Седам на час.
  1. Согласување по род има кога прирокот содржи л-форма.
Пр.: Седел на час. (тој)
Проблем со согласувањето по род има кај именките како: директор, министер, амбасадор, адвокат и сл. Ако лицето е од женски пол, неправилно ќе биде Повеќе >>

Прашања и вежби синтакса 1 (подмет и прирок)

Прашања

 

  1. Што е синтакса?
  2. Која е основна синтаксичка единица?
  3. Кои се другите синтаксички единици?
  4. Што е реченица?
  5. Кои се карактеристиките на реченицата?
  6. Што е именска група?
  7. Што е сложена реченица?
  8. Што е врзан текст?
  9. Кои се главни реченични членови?
  10. Кои се неопходни реченични членови?
  11. Кои се второстепени реченични членови?
  12. Што е прирок?
  13. Какви видови прироци има?
  14. Што е прост глаголски прирок?
  15. Што е сложен глаголски прирок?
  16. Што е глаголско-именски прирок?
  17. Што е подмет?
Повеќе >>

Активна и пасивна реченица

Дали имаме активна или пасивна реченица зависи од улогата на подметот. Ако подметот е вршител на дејството – реченицата е активна, а ако е трпител – реченицата е пасивна.
На пр.: Нашето училиште ја освои првата награда. – активна реченица.
(Нашето училиште – подмет – КОЈ ја освои првата награда?;
првата награда – предмет – ШТО освои нашето училиште?).
Истата мисла може да ја искажеме и на поинаков начин – пасивно, односно:
На пр.: Повеќе >>

Модалност на реченицата (расказни, извични, желбени, заповедни, прашални)

Со речениците се искажува ставот на говорителот. Тој може само да соопшти нешто, да праша, да изрази желба, потреба, наредба, и сите тие потоа да ги негира (потврдни и одречни). Модалност на реченицата  е видот на реченицата зависно од изразениот став.
Разликуваме:
  1. Расказни реченици – соопштуваат за нешто, за настани во минатото, сегашноста или иднината. Кај овие реченици, при пишувањето на крајот ставаме точка, а при говорењето започнуваме ниско, ја поткреваме интонацијата и потоа
Повеќе >>