Глаголски залог

Глаголски залог е граматичка категорија на глаголите.

Со залогот се означува односот на граматичкиот подмет кон глаголското дејство. Нема посебни форми за означување на залогот во македонскиот јазик. Затоа, а и поради тоа што предметот на проучување се односите меѓу подметот и предметот, оваа категорија е синтаксичка, а не морфолошка.

Се разликуваат:

а) Актив – каде подмет е лицето што го врши дејството.

На пример:

Петре чита книга. (Петре е подмет во реченицата, а книга е предмет.)

б) ПасивПовеќе >>

Модалност на реченицата (расказни, извични, желбени, заповедни, прашални)

Со речениците се искажува ставот на говорителот. Тој може само да соопшти нешто, да праша, да изрази желба, потреба, наредба, и сите тие потоа да ги негира (потврдни и одречни). Модалност на реченицата  е видот на реченицата зависно од изразениот став.
Разликуваме:
  1. Расказни реченици – соопштуваат за нешто, за настани во минатото, сегашноста или иднината. Кај овие реченици, при пишувањето на крајот ставаме точка, а при говорењето започнуваме ниско, ја поткреваме интонацијата и потоа
Повеќе >>

Реченични еквиваленти (соодветници)

Реченични еквиваленти означуваат синтаксички единици соодветни на речениците.

Реченицата ја дефинираме како основна синтаксичка единица која мора да има прирок, односно глагол во лична форма.
Но, во текстовите среќаваме и такви делови кои стојат самостојно, а не содржат глагол во лична форма. Тогаш станува збор за реченични еквиваленти (соодветници).
Вакви еквиваленти или соодветници на речениците се среќаваат во случаите:
  • кога се употребуваат именки или именски групи за непосредно обраќање;

На пример:

Почитуван претседателе!

Ученици!

Дами и господа!

  • кога се
Повеќе >>

Негација

Негација значи негирање, одрекување.
Сите видови реченици може да ги негираме. 
Одрекуваме кога некое дејство не се извршило, не се врши или нема да се врши.
Негираме со:
  1. честичките: не, ни и ниту;
  2. одречните заменки, заменски придавки и прилози: никој, ништо, ничиј, никаков, никаде, никогаш, никако;
  3. со некои префикси: не- (непријател); без- (безмилосен); како и некои префикси прифатени од туѓите јазици: а- (анемичен); де- (деконцентрира).
Разликуваме неколку видови негација:
  1. Во зависност од бројот на
Повеќе >>

Предмет (директен, индиректен, удвоен, предлошки)

1. Директен предмет е именски член во реченицата врз кој преминува дејството на прирокот, тој е трпителот, подносителот на дејството. Се наоѓа со прашањата: што? и кого?
            Предметот најчесто е именка или долга заменска форма.
            На пр.: Тој игра кошарка. (што игра? – кошарка – директен предмет).
            Удвојувањето на предметот (директниот и индиректниот) е карактеристичен за македонскиот јазик и многу често се употребува.
            Удвоен директен предмет значи дека сме употребиле покрај предметот … Повеќе >>