Реченични еквиваленти (соодветници)

 

Реченицата ја дефинираме како основна синтаксичка единица која мора да има прирок, односно глагол во лична форма. Но, во текстовите среќаваме и такви делови кои стојат самостојно, а не содржат глагол во лична форма и тогаш станува збор за реченични еквиваленти (соодветници).
Вакви реченични еквиваленти се среќаваат во случаите:
         кога се употребуваат именки или именски групи за непосредно обраќање; на пр.: Почитуван претседателе!; Ученици!; Дами и господа!
         кога се употребуваат извици; Повеќе >>

Негација

Негација значи негирање, одрекување.
Сите видови реченици може да ги негираме. 
Одрекуваме кога некое дејство не се извршило, не се врши или нема да се врши.
Негираме со:
  1. честичките: не, ни и ниту;
  2. одречните заменки, заменски придавки и прилози: никој, ништо, ничиј, никаков, никаде, никогаш, никако;
  3. со некои префикси: не- (непријател); без- (безмилосен); како и некои префикси прифатени од туѓите јазици: а- (анемичен); де- (деконцентрира).
Разликуваме неколку видови негација:
  1. Во зависност од бројот на
Повеќе >>

Предмет (директен, индиректен, удвоен, предлошки)

1. Директен предмет е именски член во реченицата врз кој преминува дејството на прирокот, тој е трпителот, подносителот на дејството. Се наоѓа со прашањата: што? и кого?
            Предметот најчесто е именка или долга заменска форма.
            На пр.: Тој игра кошарка. (што игра? – кошарка – директен предмет).
            Удвојувањето на предметот (директниот и индиректниот) е карактеристичен за македонскиот јазик и многу често се употребува.
            Удвоен директен предмет значи дека сме употребиле покрај предметот … Повеќе >>

Прашања и вежби синтакса 2 (предмет)

Прашања:
1.      Што се безлични реченици?
2.      Од што зависи дали реченицата е активна или пасивна?
3.      Каква е улогата на подметот во пасивната реченица?
4.      Какви се речениците според нивната модалност?
5.      Какви видови прашања разликуваме?
6.      Што е негација?
7.      Какви видови негација разликуваме?
8.      Каков реченичен член е предметот?
9.      Какви видови предмет разликуваме и со кои прашања ги наоѓаме?
10.  Што значи тоа – удвоен предмет?

Вежби :
11.  Во следните реченици определи го: подметот, прирокот, Повеќе >>

Прилошки определби (додатоци на прирокот за место, време, начин…)

Прилошки определби се додатоци на прирокот за околностите во кои или под кои се врши (се вршело, ќе се врши) дејството. Се даваат податоци за тоа: кога, каде, како, колку, зошто, со каква цел, под кој услов се врши дејството.
Како прилошки определби најчесто се јавуваат:
         прилозите, на кои ова им е основна функција;
         именките или цели именски групи со предлози;
         глаголскиот прилог.
Разликуваме повеќе прилошки определби:
  1. Прилошка определба за
Повеќе >>