Прашања и вежби за прилошки определби, атрибут и апозиција

  1. Што определуваат прилошките определби (додатоците на прирокот)?
  2. Наброј неколку прилошки определби!
  3. Какви реченични членови се атрибутот и апозицијата?
  4. Што е атрибут?
  5. Што е апозиција?
  6. Што се реченични еквиваленти (соодветници)?
  7. Направи синтаксичка анализа на следниве реченици:
         Легната на креветот жената продолжуваше да мисли на мртовецот.
         Во ковчегот изнајде еден огромен стар чадор.
         Коските од неговите раце беа обвиткани со светла оптегната кожа со црвени дамки.
         На плоштадот повторно зароси.
         Се обиде да се потпре со рацете.Повеќе >>

Независносложени реченици

Сложената реченица е синтаксичка единица која содржи најмалку два прирока. Одделните реченици во рамките на сложената реченица се викаат дел-реченици.
Дел-речениците можат да бидат во независен однос или едната да зависи од другата, па затоа разликуваме: независносложени и зависносложени реченици.
Сложените реченици најлесно се распознаваат според сврзниците и сврзувачките зборови.
A. НЕЗАВИСНОСЛОЖЕНИ РЕЧЕНИЦИ
1. Составни   реченици
Сврзници: И; НИ; НИТУ; ПА; ТА; НЕ САМО ШТО – ТУКУ И
Составните реченици најчесто соопштуваат напоредни дејствија, онакви
Повеќе >>

Зависносложени реченици

Зависносложени реченици се оние кај кои има најмалку една главна и една зависна дел-реченица. Сврзникот секогаш е кај зависната дел-реченица.
Разликуваме повеќе видови зависносложени реченици:
1. Временски реченици
Сврзници: КОГА, ШТОМ, ШТОТУКУ, ТУКУШТО, ОТКАКО, ОТКОГА, ПРЕД ДА, ДУРИ, ДОДЕКА
Кај временските реченици, зависната дел-реченица го дава времето кога се врши дејството во главната.
Пр.:
Кога зборува, сите го слушаат.
Откако се облече, излезе.
Ќе заврши часот додека се смирите.
* Според правописот, ако на прво место е зависната реченица таа
Повеќе >>

Редот на дел-речениците во сложената реченица

Редот на дел-речениците кај зависносложените реченици може да биде:
1. Нормален
Под нормален ред подразбираме кога прво стои главната, па зависната реченица.
Такви се: причинските, последичните, целните, начинските, односните и исказните.
На пр.: Не напишав домашна бидејќи заборавив. (причинска);
            Тој дење работи толку многу што навечер веднаш заспива. (последична);
            Тој дојде да ме види. (целна);
            Трчаше кон него како да очекуваше подарок. (начинска);
            Жената што влезе во собата беше мајка ми. (односна -вметната);
            Тој рече дека ќе се врати. (исказна).
Повеќе >>

Вежби за сложени реченици

Вежби :
1. Следните реченици подели ги на дел-речници, определи го видот според употребените сврзници:
а) Денес ќе одам кај неа, а утре ќе дојдам кај тебе.
б) Кога заврна, на улиците немаше веќе луѓе.
в) Тој има толку чевли што нови не му се потребни.
г) Ако останеш, ќе направиме вечера.
д) Часот што не го одржавме ќе го одржиме утре.
ѓ) Бевме кај Зоки и јадевме компирчиња.
е) Застани да ти кажам нешто.
ж) Му кажав дека ми
Повеќе >>