Глаголот СУМ

Употреба на глаголот сум

Глаголот сум има три функции во македонскиот јазик.

Тој се употребува при градбата на сложените глаголски форми, може да биде дел на именскиот прирок (глагол врска) и може да се употреби самостојно.

На пример:

  1. Ја сум учел германски. Јас бев учел германски.
  2. Ти си ученик. Ти беше ученик.
  3. Тој е дома. Тој беше дома.

Во првиот пример, сум е употребено како помошен глагол, образувајќи ги формите на минато неопределено и предминато време.

Во вториот пример, … Повеќе >>

Минато неопределено време (перфект)

Минато неопределено време е сложена глаголска форма образувана со помошниот глагол сум.

Ова време означува дејство кое е вршено или завршено во минатото, без притоа да се побудува претстава за одреден момент кога се одвивало.

Формите на минато неопределено време служат за директно кажување или за прекажување на минати глаголски дејства.

Се образува од помошниот глагол сум во сегашно време и глаголската л-форма (сум читал).

Во зависност од видот на глаголот, несвршен или свршен, разликуваме:

 

Минато неопределено несвршено време
Повеќе >>

Минато определено свршено време (аорист)

Минато определено свршено време е проста глаголска форма. Со него се искажува глаголско дејство кое се извршило во минатото во присуство на лицето што зборува.

Се образува од свршени глаголи.

Минато определено свршено време се образува од општиот дел на глаголот, основниот вокал и наставките:

На пример:

Глагол од а-група

Глагол од и-група

Глагол од е-група

Во примерите се издвоени: општиот дел (коренот), основниот вокал и наставките.

  • Кај глаголите од и- и е-група чиј општ дел завршува на
Повеќе >>

Минато определено несвршено време (имперфект)

Минато определено несвршено време е проста глаголска форма. Означува глаголско дејство што се вршело во минатото во присуство на лицето кое зборува.

Се образува од несвршени глаголи.

Минато определено несвршено време се образува од општиот дел на глаголот, основниот вокал и наставките:

 

На пример:

глагол од а-група

Глагол од и-група

  • Во примерот забележуваме дека кај глаголите од и-група (носи) основниот вокал и преминува во е.

Глагол од е-група

  • Кај глаголите од и- и е-група чиј општ
Повеќе >>

Заповеден начин

Заповеден начин е проста глаголска форма.

Со заповедниот начин се искажува желбен или заповеден однос кон глаголското дејство.

Заповедниот начин има форми само за второ лице еднина и множина. Се образува со наставките:

 

Во зависност од глаголската група или општиот дел на кој завршува глаголот заповедниот начин се образува со едните или другите наставки:

  • Наставките -ј; -јте ги добиваат глаголите од а-група и глаголите од и- и е-група чиј општ дел завршува на самогласка (стои, пие). Кај глаголите
Повеќе >>