Марко Цепенков

[av_button label=’Прочитај повеќе за Силјан Штркот’ link=’manually,https://makedonskijazik.mk/2011/02/blog-post_06-2.html’ link_target=” size=’small’ position=’right’ icon_select=’yes’ icon=’ue812′ font=’entypo-fontello’ color=’theme-color’ custom_bg=’#444444′ custom_font=’#ffffff’ av_uid=’av-1b9or’]

 

 

 

[av_dropcap1]М[/av_dropcap1]арко Костов Цепенков (Ореовец, Прилепско, 7 ноември 1829 – Софија, 29 декември 1920) е специфична појава во македонската литература.

[av_dropcap1]Т[/av_dropcap1]ој е најголемиот собирач на народни умотворби (над 5500 пословици и поговорки, 800 приказни, 150 песни, 100 гатанки, 400 верувања и клетви, 300 благослови, 350 баења, 2900 соништа и нивни толкувања, 70 детски игри, јазичен и етнолошки материјалречник, тајни јазици, описи на занаети, обичаи, обреди, реквизити од домашниот материјален живот и народната аргономија и сл. – собрани се во 10 книги), но таков кој самостојно ги запишувал, не веднаш, туку подоцна со свој јазик и стил. Порано неговиот начин се сметал за погрешен, бидејќи самостојно интервенирал во народното творештво, но се повеќе тоа се смета за „цепенковски стил“ кој претставува преод од народното кон книжевноста.

 

[av_dropcap1]О[/av_dropcap1]свен што собрал огромен фолклорен материјал од Прилеп и околината, Цепенков пишувал и свои лични творби; драмата: „Црне војвода“, „Автобиографијата“, песните:  „Мојата песна“, „Редењето на дедо Марко Цепенков“, „Мајка Македонија ги советува своите чеда да востанат против тиранијата на Турците“, „Македонцко тажејње“, „Позив од Мајка Македонија“ и др.

Цепенков не е многу вешт автор, но ја следи народната традиција и се труди да остави жив документ на своето време, во што секако успева.
Животот во сиромаштија и минималното образование можеби се причините за неговата „неукост“, но љубовта кон татковината и својот народ се секако причините да го посвети целиот свој живот (40 години го собирал фолклорниот материјал) на запишување на усната историја.

[av_dropcap1]В[/av_dropcap1]о најдолгата македонска фантастична народна приказна „Силјан Штркот“, како и во сите други, Цепенков има свој личен творечки пристап. Тој самиот литературно ја вообличува народната приказна. Неговото раскажување е течно, интересно, со една градација во откривањето на најзначајните настани од животот на Силјан, со неговите доживувања, често дискретно вметнувајќи и сугерирајќи ја поентата – ставајќи го главниот јунак во трагичната ситуација да го изгуби човечкиот идентитет (зашто не си ги слушал родителите) – за да може на крајот да се осознае и промени себеси во вистинска личност и да се определи каков треба да биде како син, сопруг и татко.  Во раскажувањето Цепенков вметнува народни пословици и поговорки, па и како поенти – наслови на други приказни, значи целосно го вообличува текстот по свој вкус, и на крајот се вметнува себеси:

„Ете вака, синко Марко, се сторило со Силјана од Мало Коњари; знам оти тебе ти е ко лага; арно ама мене ми е навистина, оти од татка ми е прикажана оваа приказна“, вака ми рече татко ми кога ми ја прикажа со прво.

   [av_button label=’Силјан Штркот (целата приказна)’ link=’manually,https://makedonskijazik.mk/2011/02/blog-post_3712.html’ link_target=’_blank’ size=’small’ position=’right’ icon_select=’yes’ icon=’ue84f’ font=’entypo-fontello’ color=’theme-color’ custom_bg=’#444444′ custom_font=’#ffffff’ av_uid=’av-zhzz’]

 

Scroll to Top