Почетна » македонски јазик » Прилошки определби (додатоци на прирокот за место, време, начин…)

Прилошки определби (додатоци на прирокот за место, време, начин…)

Прилошки определби се додатоци на прирокот за околностите во кои или под кои се врши (се вршело, ќе се врши) дејството. Се даваат податоци за тоа: кога, каде, како, колку, зошто, со каква цел, под кој услов се врши дејството.
Како прилошки определби најчесто се јавуваат:
         прилозите, на кои ова им е основна функција;
         именките или цели именски групи со предлози;
         глаголскиот прилог.
Разликуваме повеќе прилошки определби:
  1. Прилошка определба за место – дава податоци за местото на вршење на дејството и го добиваме со прашањата: каде, од каде, на каде?
Се изразува со прилози (тука, таму, горе, внатре, дома итн.) и со именки или именски групи со предлози (в училиште, покрај Вардар, до клупата, од зградата итн.).
  1. Прилошка определба за време – дава податоци за времето на вршење на дејството и го добиваме со прашањата: кога, од кога, до кога?
Се изразува со прилози (сега, тогаш, денес итн.) како и со именки или именски групи со предлози (во петок, следната година, на крајот од полугодието итн.).
  1. Прилошка определба за начин – дава податоци на кој начин се вршело дејството и се добива со прашањата: како, на кој начин?
Се изразува со прилози (вака, така, некако, лесно, тешко итн.), со именки или именски групи со предлози (со радост, со ракоплескање итн.), со глаголски прилог (викајќи, молејќи итн.) и со споредба со како (Живее како крал.)
  1. Прилошка определба за количество и степен – дава податоци за тоа колку, односно во колакав степен е извршено некое дејство. Се добива со прашањата: колку? Во колкав степен?
Се изразува со прилози (многу, малку, повеќе итн.) и со именки или именски групи со предлози (до крај, дваесет години итн.).
  1. Прилошка определба за причина – дава податоци за тоа од кои причини се врши дејството и се добива со прашањето: зошто? од која причина?
Се изразува со именки со предлози: поради болест, заради друг човек итн.
  1. Прилошка определба за цел – дава податоци со каква цел се врши дејството, се прашува со: со која цел? и се изразува со именки и именски групи со предлози (отиде по креда).
  2. Прилошка определба за услов – одговара на прашањето: под кој услов? И се изразува со именки или именски групи со предлози.
  3. Прилошка определба за допуштање – дава информација дека дејството се врши спротивно на очекувањата (најчесто со: и покрај, при итн.)
На пр.:
Марија чита книга во кревет. (каде? – во кревет ) – додаток за место;
Марија денес чита книга. (кога? – денес) – додаток за време;
Марија ја чита книгата со особено внимание. (како? – со особено внимание) – додаток за начин;
Марија многу чита книги. (колку? – многу) – додаток за количество;
Марија чита книга заради мајка и. (зошто? – заради мајка и) – додаток за причина;
Марија ја чита книгата за да (со цел) ја напише лектирата. (со каква цел? – за да ја напише лектирата) – додаток за цел;
Без лектирата Марија нема да добие петка. (под кој услов ? – да ја напише лектирата) – додаток за услов;
И покрај лектирата, Марија не доби петка. – додаток за допуштање.

Scroll to Top